Opening

‘Onze samenleving is meer dan een winst- en verliesrekening’

Koningin Máxima, een hoopgevend onderzoeksresultaat en ambitieuze toekomstplannen: welkom bij het Nibud Jubileumcongres 2019 Geld en Gedrag, ter gelegenheid van het robijnen jubileum van het Nibud. "Onze samenleving is meer dan een winst- en verliesrekening."

Een veertigjarig jubileum is in huwelijkse termen een robijnen jubileum, begint Elly Blanksma, voorzitter van de Raad van Toezicht van het Nibud en burgemeester van Helmond, haar openingsspeech. "Een robijn is een prachtige zeldzame levenssteen die het hart versterkt en kracht geeft. En precies dat is de missie van het Nibud: mensen kracht geven en grip op hun geld."

Blanksma schetst hoe het Nibud in veertig jaar een belangrijke positie in de maatschappij verwierf. "Het is dé vraagbaak voor omgang met financiën. We hebben een bekendheid van meer dan 90 procent."

Elly Blanksma, voorzitter van de Raad van Toezicht van het Nibud en burgemeester van Helmond

Maar voor achterover leunen is geen tijd. "Nog steeds heeft bijna 40 procent van de bevolking moeite met rondkomen. Er is extra inspanning nodig van het bedrijfsleven. Onze samenleving is meer dan een winst- en verliesrekening. Als de maatschappelijke balans op orde is, komt het ook wel goed met die financieel economische balans."

Tot slot richt ze zich tot koningin Máxima, die eerder onder luid applaus de zaal binnenkwam. "Majesteit, ik ben blij dat u er bent, dat u met uw aanwezigheid laat zien dat we strijden voor dezelfde missie: financiële zelfstandigheid voor iedereen."

De zorgen van Leo

Nibud-directeur Arjan Vliegenthart stelt ons voor aan Leo, die laatst met een grote foto bij een artikel over koopkracht in de krant stond. De gepensioneerde Leo heeft zijn financiële zaken redelijk op orde, ondanks dat zijn koopkracht achteruit is gegaan. "Maar Leo helpt in Purmerend mensen met het invullen van formulieren. Daar ziet hij AOW’ers in slecht geïsoleerde woningen en hij maakt zich zorgen. Het beeld van Leo is het beeld van ons rapport Geldzaken in de praktijk."

Arjan Vliegenthart, Nibud-directeur

Dat rapport presenteert Vliegenthart hier vandaag met zijn collega, senior-onderzoeker Anna van der Schors. "We hebben een feestelijke mededeling", begint Van der Schors, "Het aantal mensen dat moeite heeft met rondkomen zit weer op het niveau van voor de crisis, op 38 procent. Dat betekent dat de verbeterde economische situatie ook zichtbaar is bij huishoudens."

Maar er is niet alleen maar reden tot vreugde. 38 procent is immers nog steeds een aanzienlijk deel van de bevolking. Een kwart van de mensen is onbekend met het recht op toeslagen en de groep werkenden met wisselend inkomend groeit en is financieel kwetsbaarder dan de groep met een vast inkomen.

Anna van der Schors, senior-onderzoeker Nibud

Rondkomen is meer dan alleen inkomen, is een andere belangrijke bevinding uit het onderzoek. "Financieel gedrag is ook belangrijk", zegt Van der Schors. "We zien bij alle inkomensgroepen dat mensen die bijvoorbeeld een buffer hebben en hun administratie regelmatig bijwerken minder moeite hebben met rondkomen."

De plannen van het Nibud

Wat doet het Nibud met deze resultaten? Directeur Vliegenthart blikt vooruit. "Steeds meer mensen hebben wisselende inkomsten, maar in onze adviezen gaan we vaak uit van maandelijkse vaste inkomsten. We gaan onderzoeken hoe we deze mensen kunnen helpen op een andere manier te budgetteren."

Klimaat en koopkracht wordt ook een belangrijk thema. Hoe krijgen we zicht op de koopkrachteffecten van het toekomstige klimaatbeleid voor verschillende huishoudtypes en woningen?

Een andere vraag waar het Nibud zich mee gaat bezighouden is: hoe stimuleren we sparen voor de toekomst bij mensen die niet (meer) in loondienst werken? Vliegenthart richt zich tot de eerste rij, waar niet alleen de koningin en Utrechtse burgemeester Jan van Zanen zitten, maar ook Tamara van Ark, staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. "Wilt u tegen de minister zeggen dat we graag met hem meedenken?"

Lees hier het volledige rapport Geldzaken in de praktijk 2018-2019

Schuldig

Dan gaat dagvoorzitter Marijke Roskam in gesprek met deze staatssecretaris. "Wij werken graag samen met het Nibud", vertelt Van Ark. "Wij vinden het heel belangrijk om jongeren in een vroeg stadium ervan te doordringen dat het belangrijk is om goed om te kunnen gaan met geld." Lachend: "Ikzelf heb voor mijn dochter die achttien wordt toevallig net de Geldwijzer Bijna 18 besteld."

Ook de schuldenaanpak is een punt van aandacht voor Van Ark. "Het is van groot belang om mensen die in de problemen zitten de hand te reiken. Het is heel waardevol dat het Nibud zoekt naar manieren om gedrag te beïnvloeden, dat gaat ons ongelooflijk helpen."

Dagvoorzitter Marijke Roskam in gesprek met staatssecretaris Tamara van Ark

Roskam vraagt naar het verschil tussen guilt en debt, waar het onlangs tijdens een kamerdebat over ging. "De Engelsen hebben twee woorden voor de twee betekenissen van schuldig. Hier vergeten we dat verschil nogal eens. Als je schulden hebt, ben je niet automatisch schuldig. Het kan iedereen overkomen."

Er is dus voorlopig nog werk genoeg voor de staatssecretaris. "Dat aanbod van Arjan, dat het Nibud wil meedenken, neem ik dan ook met beide handen aan."

Mirjam Streefkerk
Voeg toe aan selectie