Laatste Nieuws

Budgetnieuws: over financiën en ons brein

Hoe kunnen we leengedrag beïnvloeden? En wat zijn de gevolgen van financiële stress door geldgebrek? Nibud-wetenschappers Minou van der Werf en Wilco van Dijk delen het laatste nieuws uit de wereld van het budgetonderzoek.

Maar eerst even een paar vragen aan de zaal via de Mentimeter. De bezoekers beoordelen hun eigen financiële gedrag gemiddeld met een 7,5. En stel dat ze 40 euro per maand extra krijgen, waaraan besteden ze dat dan? Een groot deel geeft het verstandige antwoord: dat geld gaat op de spaarrekening. Maar, zo blijkt uit de antwoorden die op het scherm verschijnen, wijn, kleding en uit eten doen het ook goed.

Het totaalbedrag verplaatsen

Dan deelt Minou van der Werf een aantal interessante onderzoeksresultaten van het afgelopen jaar. Samen met anderen deed ze onderzoek naar het beïnvloeden van leengedrag, met een interessante uitkomst. Het totaalbedrag van een lening een prominentere plaats geven in het aanvraagproces, zorgt voor een significante afname van de looptijd die mensen kiezen voor de lening. "Wat we aan deze kennis hebben, is vooral dat we met een relatief kleine aanpassing het gedrag van mensen kunnen beïnvloeden", zegt Van der Werf.

Minou van der Werf

Een ander interessant onderzoeksresultaat is dat naar het effect van het verminderen van schuldenaccounts. "Mensen met verschillende schulden houden van al die schulden ook een mentale account bij", legt Van der Werf uit. Uit dit onderzoek bleek dat het verminderen van die schulden met één account al veel oplevert. De cognitieve capaciteit neemt dan toe, ze ervaren minder angst en zijn meer gericht op het heden. "Dit zorgt dus voor meer rust in het hoofd."

Psychologische effecten van geldgebrek

Wilco van Dijk, bijzonder hoogleraar op de Nibud-leerstoel Psychologische Determinanten van Economisch Keuzegedrag, mag alvast een klein inkijkje geven in de resultaten van het onderzoek naar de psychologische effecten van geldgebrek.

Veertigduizend mensen vulden een instrument in dat de onderzoeksgroep van Van Dijk ontwikkelde. "Als mensen meer financiële stress ervaren, zijn ze sneller afgeleid, zijn ze minder goed in het plannen van de toekomst en in het controleren van hun impulsen."

Maar er is meer. Mensen die financiële stress ervaren hebben de neiging om financiële beslissingen voor zich uit te schuiven en financiële informatie te vermijden. Ze nemen meer financieel risico, bijvoorbeeld door te gokken, en ze leven ook ongezonder. Ze hebben vaker het gevoel dat ze er niet bij horen, een lager zelfbeeld en voelen vaker schaamte.

Wilco van Dijk

De onderzoekers gaan de komende tijd de cijfers nog verder doorgronden. Van Dijk: "Als we weten waar mensen met financiële stress nog meer last van hebben, kunnen we daarop inspelen."

Mirjam Streefkerk
Voeg toe aan selectie